تعریف دقیق و نحوه عملکرد کانال پیشعایق شده؟
کانالهای پیشعایق معمولاً از سه لایه تشکیل میشوند:
لایه بیرونی: معمولاً فویل آلومینیومی یا ورق محافظ .
هسته فوم عایق: PU, PIR, Phenolic یا موارد انعطافپذیر.
لایه داخلی: آلومینیوم یا پوشش صیقلی برای عبور هوای تمیز.
هر لایه نقش مشخصی دارد:
روکش خارجی حفاظت مکانیکی و بخاربندی، هسته فوم تأمین کاهش انتقال حرارت و مقاومت به نفوذ رطوبت، و روکش داخلی سطح صاف و بهداشتی برای جریان هوا و جلوگیری از پرتاب ذرات. مقدار و کیفیت فوم تعیینکنندهی عملکرد حرارتی و مقاومت مکانیکی کانال است.
نحوه جلوگیری از کندانس:
کنترل کندانس به دو عامل اصلی وابسته است: رسانش حرارتی دیواره (λ یا λ مجموع) و بخاربندی/هوابندی روکش. کانال پیش عایق با ضریب هدایت حرارتی بسیار پایین و روکش آلومینیومی که نقش بخاربند دارد، از رسیدن رطوبت هوا به سطح سرد جلوگیری میکند. رعایت پیوستگی تر درزها و اجرای صحیح نوار و چسب بخاری کلید جلوگیری از کندانس است.
انواع کانال پیشعایق شده؟
پلییورتان (PU / PIR)
کانالهای با هسته پلییورتان (PU یا PIR) رایج ترین نوع هستند؛ بهخاطر λ پایین (معمولاً ~0.021–0.022 W/m·K) عایقبندی حرارتی بسیار خوب و نسبت وزن به استحکام مناسب دارند. این نوع سبک، نصب سریع و عملکرد حرارتی قابل قبول تا ضخامت های کم ارائه میدهد. برای پروژه هایی که نیاز به صرفه جویی در فضا و سرعت اجرا دارند، PU گزینهی متداولی است.
فنولیک (Phenolic)
فنولیکها ضریب هدایتی بسیار پایین تری (≈0.018–0.021 W/m·K) دارند و بهخاطر ساختار سلولی بسته، مقاومت حرارتی عالی و پایداری عملکرد در طول زمان از خود نشان میدهند. در کاربردهایی که نیاز به ضخامت کمتر با همان عملکرد حرارتی است یا در فضاهای حساس به انرژی، فنولیک برتری دارد. برخی تولیدکنندگان آن را برای پروژه های بیمارستانی و تجاری با نیاز به کارایی بالا توصیه می کنند.
فلکسیبل (انعطافپذیر)
کانالهای پیش عایق انعطاف پذیر برای مسیرهای پیچیده و عبور از فضاهای تنگ مناسباند. هسته اینها ممکن است از فوم منعطف یا لایههای چندلایه تشکیل شده و معمولاً نصب سریع و قابلیت خم شدن دارند؛ اما در مقایسه با پانل سخت، افت فشار و نویز ممکن است بالاتر باشد و محدودیت در دما و فشار کاری وجود دارد.
انواع خاص یا ترکیبی (Pi-Pal، PIR ترکیبی و غیره)
برخی سیستمها (مانند Pi-duct یا سیستمهای ترکیبی) از مزایای چند ماده بهره میبرند: مثلاً روکش داخلی آلومینیوم مقاوم، هسته PIR برای عایق و لایه بیرونی مقاوم در برابر آتش یا ضربه. انتخاب این نوعها براساس نیاز پروژه (بهداشت، آتشسوزی، وزن، بودجه) انجام میشود.
مشخصات فنی، محاسبات ظرفیت و نکات اجرایی
اجزای فنی و اتصالات
یک کانال پیش عایق استاندارد شامل: پانل یا مقطع پیشساخته، فلنج های اتصال، واشرهای بخاربند، پیچ و مهره های سبک یا اتصالات هوابند و روکش های گوشه گیر است. کیفیت درزگیری (نوار آلومینیومی، چسب سیلیکونی یا نوار بخار) نقش حیاتی در عملکرد حرارتی و ضدکندانس دارد. برای کانال های قابلشستشو، روکش داخلی باید مقاومت کافی داشته باشد.
واحدها و تأثیر آنها بر طراحی
در طراحی داکت، واحدهای رایج عبارتند از: دبی هوا (m³/h)، افت فشار (Pa یا mmH₂O)، ظرفیت حرارتی (BTU/hr یا kW)، و سطح صوت (dB). انتخاب مقطع کانال و سرعت نمونه برداری براساس دبی و افت فشار انجام میشود؛ برای مثال افزایش سرعت هوا باعث افزایش افت فشار و سر و صدا میشود که در طراحی باید متعادل گردد.
روش سریع تخمین ظرفیت
قانون سرانگشتی برای فضای مسکونی: برای یک آپارتمان ۱۰۰ متری در اقلیم شهری (مثلاً تهران)، معمولاً ظرفیت سرمایشی ≈ 3–4 تن تبرید (≈36,000–48,000 BTU/hr ≈10.5–14 kW) در نظر گرفته میشود تا بار داخلی و خورشیدی پوشش داده شود. در این مثال کانالها باید برای دبیای معادل ظرفیت هواساز طراحی شوند — مثلاً 3 تن ≈ 10.5 kW ≈ دبی 3,000–3,600 m³/h بسته به دمای طراحی و ΔT انتخابی.
جدول تبدیل واحدهای رایج
| مقدار | بر حسب 1 واحد | معادل |
|---|---|---|
| 1 kW | = | 3412 BTU/hr |
| 1 BTU/hr | = | 0.000293 kW |
| 1 تن تبرید (RT) | = | 12,000 BTU/hr = 3.517 kW |
| 1 m³/h هوا | ≈ | 0.2778 L/s |
| فشار | 1 Pa | = 0.004 mmH₂O |
جدول مشخصات فنی پیشنهادی قبل از خرید
| پارامتر | مقدار مرجع / حداقل پیشنهادی |
|---|---|
| λ (ضریب هدایت حرارتی) | PU: 0.021–0.022 W/m·K ؛ Phenolic: 0.018–0.021 W/m·K. |
| ضخامت فوم | 20، 30، 40 mm معمول؛ بسته به نیاز U-value |
| مقاومت فشاری فوم | ≥ 0.15–0.3 MPa (بسته به نوع) |
| کلاس آتش | بسته به استاندارد: Class A / Class 0 یا مطابق ASTM/BS |
| دمای کاری | معمولاً -40 تا +70 °C برای PU/PIR |
| وزن (kg/m) | بسیار کمتر از کانال گالوانیزه؛ بسته به مقطع و ضخامت |
معیارهای انتخاب ضخامت و جنس:
اگر فضا محدود است: Phenolic برای دادن همان مقاومت حرارتی با ضخامت کمتر مناسب است.
اگر وزن سازه محدود است یا نصب سریع لازم است: PU/PIR بهخاطر سبکی و پانلبندی سریع مناسباند.
برای محیط های مرطوب یا در تماس با آب مستقیم: دقت کنید که فوم انتخابی مقاوم به آب و نفوذ رطوبت باشد یا از روکش های محافظ استفاده کنید.
اشتباهات رایج در محاسبه و اجرا:
استفاده از فرمولهای سرانگشتی بدون محاسبه دقیق بار حرارتی.
درزگیری ضعیف یا استفاده از نوار غیرمناسب که باعث کندانس و خوردگی در طول زمان میشود.
عدم بررسی کلاس آتش و سازگاری با مقررات محلی ساختمان.
طراحی با سرعتهای هوا بسیار بالا که باعث نویز و افت فشار بیشتر میشود.
مزایا، معایب کانال پیشعایق شده
مزایا
- کاهش اتلاف انرژی و بهبود کنترل دما در طول مسیر توزیع هوا.
- نصب سریع تر و نیروی کار کمتر نسبت به کانال گالوانیزه.
- وزن کمتر و کاهش بار سازهای.
- عملکرد بخاربند بهتر و کاهش ریسک کندانس در فضای نصب.
معایب و محدودیتها
- هزینه اولیه ممکن است بالاتر از کانال ورق گالوانیزه باشد (اما در هزینههای نصب و بهره برداری صرفه جویی میشود).
- محدودیت در تغییرات میدانی بزرگ (تعدیل و تغییر کانال در پروژه های پیچیده ممکن است سخت تر باشد).
- نیاز به بررسی دقیق کلاس آتش برای پروژههای با الزامات خاص ایمنی.
مقایسه کانال پیشعایق شده با سیستمهای مشابه
| معیار | کانال پیشعایق | کانال گالوانیزه | داکت اسپلیت سنتی / VRF |
|---|---|---|---|
| عایقبندی حرارتی | بالا (پانل یکپارچه) | نیاز به عایق جداگانه | بسته به اجرا |
| وزن | کم | سنگین | متغیر |
| سرعت نصب | بسیار بالا | کندتر | وابسته به نیاز |
| هزینه اولیه | متوسط تا بالا | معمولاً کمتر | وابسته به سیستم |
| ضدکندانس | عالی در صورت اجرای صحیح | نیاز به عایق و بخاربندی | متغیر |
“در پلتفرم توسعه ساختمان میتوانید تمام محصولات مشابه کانال پیشعایق شده را مشاهده کرده و با بازدید از قسمت مقالات آنها را با هم مورد بررسی قرار دهید”
نکات اجرایی و نگهداری کانال پیشعایق شده
پیش از نصب، دیتاشیت تولیدکننده را برای کلاس آتش و دمای کاری بررسی کنید.
اتصالات را با فلنجهای توصیهشده و واشرها هوابندی کنید؛ از نوار آلومینیومی و چسبهای بخاربند با کیفیت استفاده کنید.
نقاط عبور سرویسهای دیگر را بهدقت آببندی کنید تا ریسک نفوذ رطوبت حذف شود.
دورهای (سالانه یا بر اساس ریسک) سطح داخلی را جهت تجمع گردوغبار و نشتی بررسی و در صورت نیاز تمیزکاری انجام دهید.
برای تعمیرات، قطعات ماژولار را تعویض کنید؛ از برش غیرمجاز پانلها پرهیز کنید مگر با تایید فنی.
نتیجهگیری
کانالهای پیشعایقشده راهحلی مدرن برای پروژههایی هستند که سرعت نصب، بهینهسازی انرژی و کاهش وزن سازهای برایشان اهمیت دارد. انتخاب بین PU، Phenolic یا فلکسیبل باید براساس نیازهای پروژه — شامل محدودیت فضا، بودجه، الزامات آتشسوزی و شرایط محیطی — انجام شود. بررسی دیتاشیتهای تولیدکنندگان و اجرای دقیق درزگیری، تضمینکننده عملکرد بلندمدت سیستم است.
پرسش های شما
کانال پیشعایق چیست؟
پاسخ: کانالی است که بهصورت پیش ساخته دارای هسته فوم عایق و روکش های محافظ است تا هم نقش کانال و هم عایق حرارتی/بخاری را ایفا کند.
تفاوت PU و Phenolic چیست؟
پاسخ: Phenolic معمولاً λ پایینتری دارد و با ضخامت کمتر عایق بهتری ارائه میدهد؛ PU/PIR سبک و اقتصادی تر و نصب پذیر است.
آیا برای فضای بیرونی مناسب است؟
پاسخ: بسته به نوع روکش و مقاومت فوم در برابر رطوبت و اشعه UV؛ معمولاً برای فضای بیرونی نیاز به محافظت بیشتر یا انتخاب نوع مقاوم تر است.
چگونه ضخامت مناسب را انتخاب کنیم؟
پاسخ: با محاسبه بار حرارتی، فاصله کانال از سقف/محیط و مقدار اتلاف قابلقبول؛ بهطور معمول 20–40 mm بسته به جنس و نیاز حرارتی استفاده می شود.
قیمت و دوام آن چگونه است؟
پاسخ: قیمت اولیه ممکن است بالاتر از کانال گالوانیزه باشد، اما هزینه نصب و کاربری (کاهش اتلاف انرژی، زمان نصب) باعث جبران میشود. دوام وابسته به کیفیت مواد و اجرای درزگیری است.